سطر هشتم

keh — Sun, 22 Nov 2009 19:08:18 GMT

هم‌سايه این داستان را در سایت لیلا صادقی نیز بخوانید.

احساس تنهايي و افسردگی دارم. هم‌سايه‌ی ما مدتی‌ست جدا شده و ديگر همسايه نيست. سايه اش از رویِ سرِ ما کوتاه شده. قبلن سايه‌ی همسايه‌ تمام حياط ما را می‌گرفت و سايه بانی بود برای تابستان‌های گرم هنگام بازی.

حالا با جدا شدن از هم ، سايه‌اش ديگر به حياط ما نمی‌رسد و حيات ما را مختل کرده است. آن همسايه. همسـ.

keh — Sun, 25 Oct 2009 16:51:18 GMT

شبِ دوم این داستان را در سایت لیلا صادقی نیز بخوانید

... هشت، نه، ده، يازده، دواز...

تند تند پله ها را بالا می روم بعضی ها هم تند تند می آيند پايين.

آقا پيرموسی شلوغه؟

آره خيلی

پله ها را تا آخر بالا می روم و دوباره پايين می آيم. تا حدودهای شب همين طور بالا می روم و پايين می آيم. مردم نگاهم می کنند عجيب.

حسِ عجيبی به سراغم می آيد احساس می کنم سبک شده ام فکر می کنم مثل آن فضانوردی هستم که سالهاست به مريخ رفته و سبک شده است. از اين بالا می شود تمام شهر را ديد زد تمام شهر حس عجيبی دارد.

طیِ هفته ی گذشته برای چندمين بار سايه ای سر راهم سبز می شود با لبخندی که از قبل زير سر گذاشته. هر بار راه خودم را می گيرم و می روم و سايه هم دنبالم راه می افتد. خيلی وقت ها توی کوچه ها دستش را در جيب اش می گذارد و شروع می کند به سوت زدن.

آوازهايی هم می خواند خودش يک تنه يک گروه موسيقی است.

لابه لای صفحه های مجله ای قديمی دنبال چيزی می گردم که نمی دانم چيست؟ سايه هم حدود يک ساعت تلفنی با دنيايي ديگر حرف می زند جمله هايي می گويد که رمزی هستند و سر از آنها در نمی آورم. نه به کُردی می خورد و نه به فارسی. هيچ شباهتی به زبان آدميزاد ندارد.

در طیِ اين مدت رد پاهای عجيب و غريبی هم دنبالم بوده و حتی رد پاهايم را در جاهايي ديده اند که تا به حال به چشم نديده ام. ردم را در قاضی بن هم ديده اند.

خوب که نگاه می کنم می بينم کفش های سايه دقيقاً همان کفش هايي است که من می پوشم حتی شماره و مارک آنها هم يکی است:

43 RECbook

می ترسم خرابکاری هايش به نام من تمام شود برای همين تصميم قاطعی می گیرم که قضيه را پيگيری کنم.

شب بيدار می مانم.

نيمه های شب سايه بيدار می شود کفش هايش را می پوشد و می رود طرف های گورستان قديمی نزديک شهر. روی يکی از قبرها می نشيند شمعی روشن می کند و شروع می کند به گريه کردن.

شمع تمام می شود دوباره شمعی روشن می کند و گريه می کند تا صبح حدود ده شمع روشن می کند و گريه می کند.

دم دَمای صبح خودم را به خواب می زنم سايه برمی گردد صبحانه می خورد و می نشيند پای تلويزيون و برنامه‌ی مورد علاقه اش.

شب دوم دوباره جعبه ای شمع برمی دارد می رود روی همان قبر و تا صبح گريه می کند.

جلو می روم و برای اين کار از او توضيح می خواهم.

توضيح می خواهم .توضيح می خواهم .توضيح می خواهم. مي خواهم. مي خوا

می گويد: خسته شدم از بس بيخودی دنبال جنابعالی راه می افتم اين طرف و آن طرف. می خواهم کمی مال خودم باشم حالا هم دارم برای خودم گريه می کنم، برو.

می روم.

keh — Sun, 11 Oct 2009 19:17:18 GMT

شعر دهه هشتاد؛ خلف صالح یا ناصالح؟/۹

دهه هشتادي‌ها برای دهه هفتادی‌ها شاخ و شانه كشيدند

6 مهر 1388 ساعت 14:13

ابوالفضل پاشا، شاعر در بررسي ويژگي‌هاي شعر دهه ۸۰، شعر اين دهه را ادامه شعر دهه ۷۰ مي‌داند و معتقد است، لزومي ندارد در هر دوره‌اى، شعر دچار تغيير و تحول شود و برای دوره پیش از خود شاخ و شانه بکشد؛ چراكه تغيير و تحول، زمينه‌ها و بسترهاى مناسب خود را طلب مى‌كند.

پاشا در گفت‌و‌گو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) با بيان اين مطلب افزود: مرزهايى كه در تقسيم‌بندى پديده‌هاى طبيعى مى‌توان متصور بود مرزهايى قطعى و مطمئن نيست. تا پيش از دهه 70 چنين تقسيم‌بندي‌هايي براي شعر مرسوم نبود. در هر دهه تغييرات كمي و كيفي در شعر صورت گرفت و بر اساس اين تغييرات نام‌گذاري‌ با توجه به الگوهاي غربي براي هر دهه انجام شد. البته نبايد فراموش كرد كه شاعران ما با تعجيل و شتاب عنوان شعر دهه 70 را برگزيدند.

وي با تاكيد بر شتاب در نام‌گذاري شعر دهه 70 ادامه داد: دهه 70 به طور ارتجالى نام شعر دهه‌ 70 را به خود گرفت و در واقع اين نام ـ طبق روال معمول نام‌گذارى در دهه‌هاى قبل ـ روى ‌اين شعر ماند، متأسفانه برخى ‌از شاعران دهه‌هاى ‌بعد نيز انديشيدند كه بايد شعر هر دهه‌‌اي تفاوت‌هاى ‌عمده‌اى با دهه پيش از خود داشته باشد. بر همين اساس شعر دهه 80 را در مقابل شعر دهه‌ 70 علم كردند و براى ‌شعر دهه ‌70 شاخ و شانه كشيدند.

پاشا به موافق نبودنش با نام‌گذاري شعر در هر دهه اشاره كرد و افزود: براي شعر هر دهه‌اي اتفاق بزرگي كه شعر را دگرگون كند، رخ نداده است. دهه 80 نيز از اين قضيه جدا نبوده و ما شاهد اتفاق و دگرگوني ويژه‌اي در شعر اين دهه نبوديم.

وي شعر دهه 80 را ادامه شعر دهه 70 مي‌داند و معتقد است تفاوت زيادي ميان شعر اين دو دهه ديده نمي‌شود. هر دو ادامه و تكميل‌كننده يكديگر هستند اما در هر دو دهه يكسري شاخه‌هاي انحرافي و خارج از فرم نرمال را شاهد بوده‌ايم. مانند شعر دوره نيما، كه شاخه اصلي نيما بود و شاخه فرعي و انحرافي آن شاعراني چون تندر كيا يا به نوعي هوشنگ ايراني. به باور او حتي مي‌توان خانلري و گروهش را نيز در اين شاخه جاي داد.

اين شاعر توضيح داد: شاعران شاخه‌هاي فرعي شعر در هر دهه بدون درك صحيح از مصاديق شعري و نداشتن شناخت كافي از شعر كهن ايراني به شعر روي آورده‌اند. همچون گروهي با عنوان شاگردان براهني در دهه 70 كه بي‌ توجه به سابقه فرهنگي ايران و با اتكا به آموزه‌هاي ناكافي در حوزه شعر به سرودن شعر پرداختند. من در آثار آن‌ها بيشتر تقليد، درك نادرست زمان و بي‌اعتنايي به شعر كهن را ديدم.

وي در توضيح وضعيت نقد شعر در دهه 80 اظهار داشت: در اين دهه نيز همچون دهه 70 يكسري ويژگي‌هاي جديد در شعر ديده شد كه معيار‌هاي نقد پيش از آن برايش كافي نبود، بر همين اساس شاعران خود به نقد شعر در راستاي تعاريف و ويژگي‌هاي جديد شعري‌شان پرداختند. اما در اين دهه مشكلي بر مشكلات ديگر نقد دامن مي‌زد و آن نبود مجله‌ها، روزنامه‌ها و نشريه‌هاي تخصصي براي شعر است.

اين شاعر ادامه داد: اغلب صفحه‌هاي روزنامه‌هاي ما به فضايي براي خبرهاي سياسي و اجتماعي تبديل شده‌اند و ادبيات دچار فقر مطبوعاتي است. البته نبايد اقدام وبلاگ‌ها و وب‌سايت‌هاي ادبي را در اين زمينه ناديده گرفت؛ چراكه بيشترين حجم فعاليت را آن‌ها بر عهده داشتند و چهرهاي خوبي از ميان منتقدان وبلاگي رشد كردند و شناخته شدند.

پاشا درباره چگونگي بحث تئوريكي شعر در دهه 80 تاكيد كرد: شاخه اصلي شعر در هر دهه بر اساس درك صحيحش از زمان و مكان شعر مي‌سرايد و شاخه‌هاي فرعي براساس الگوهاي غربي و گرته‌برداري‌هاي نابه‌جا. اين امر ارتباطي با تئوري‌هاي شعر ندارد. بلكه شاخه اصيل شعر بايد هميشه با توجه كمتر به الگوهاي وارداتي به تكميل ويژگي‌هاي ارزنده دوران خودش بپردازد.

وي تاكيد كرد: پايان دهه‌ 70 يا دهه‌ 80 يا هر مرحله‌ ديگرى ‌از زمان را نمى‌توان پايان شعر آن دوران دانست؛ بلكه روند شعر، خوش‌بختانه همچنان ادامه دارد.

اين شاعر در پاسخ به اين پرسش كه آيا در دهه 80 شاعر و يا شاعراني ظهور كرده‌اند كه بتوان به آينده شعري آن‌ها اميدوار بود اظهار داشت: شاعران اين نسل، از پايان دهه‌ 60، با تأثير از پيش‌زمينه‌هاى فرهنگى و ادبى نسل‌هاى ‌قبل، شعرى متفاوت سرودند. از ميان اين شاعران مى‌توان به رضا چايچى، و تا حدودى به نازنين نظام شهيدى استناد كرد. بقيه‌ شاعران اين نسل هم، از آغاز دهه‌ هفتاد، با شاعران قبلى ‌اين نسل همگام شدند كه از آن ميان مى‌توان به شيوا ارسطويى،‌ ابوالفضل پاشا، ضياءالدين خالقى‌، بهزاد خواجات، بهزاد زرين‌پور، اعظم شاهبداغى‌، مهرداد فلاح، مهرنوش قربانعلى‌، آزيتا قهرمان، جليل قيصرى‌ و حافظ موسوى‌ اشاره كرد.

وي ادامه داد: از نيمه‌ دوم دهه 70 كه تغييرات اجتماعى و فرهنگى ايران شتاب بيشترى گرفت و چاپ كتاب‌هاى ‌شعر گسترش يافت، شاعران ديگرى به اين جمع اضافه شدند كه از آن ميان مى‌توان سعيد آرمات، محمد آزرم، محمد آشور، على ‌آموخته‌نژاد، پگاه احمدى‌، على‌رضا بهنام، ناصر پيرزاد، صمد تيمورلو، رزا جمالى‌، آفاق شوهانى‌، فرياد شيرى‌، محمدحسين عابدى‌، فرشيد فرهمندنيا، على‌ قنبرى‌، ميلاد محمدى‌، مهدى ‌مرادى‌، محمدحسن نجفى‌ و رسول يونان را نام برد. اما نكته‌ بسيار مهم در اين است كه از دهه‌ 80، شعر معاصر ايران به دو بخش تقسيم شد. البته اين تقسيم‌بندى را براي هر دوره‌اى مى‌توان در نظر گرفت، اما در اين دوره، مشخص‌تر از هر دوره‌اى قابل ديده شد.

پاشا بخش نخست شعر اين دهه را ادامه‌ منطقى همان شعر موسوم به شعر 70 دانست و از ميان شاعران آن، كبوتر ارشدى‌، علی اسداللهی، مزدك پنجه‌اى‌، روجا چمنكار، لیلا حکمت‌نیا، تيرداد راد، محمد صادق صالحی ، مصطفا فخرايى‌، كورش كرم‌پور، فرهاد کریمی، مجید کوهکن، اسماعیل مهران‌فر، یونس معروف‌نژاد، حبيب موسوى بى‌‌بالانى و سعید نصار یوسفی اشاره كرد.

وي درباره بخش دوم شاعران دهه‌‌ 80 اظهار داشت: آن‌ها شاعرانى بودند كه متأسفانه ساده‌انگارى را با سادگى اشتباه گرفتند و انشاهاى دم دستى خود را به نام شعر ارايه كردند. خوشبختانه تعداد اين‌گونه شاعرنمايان اندك است و البته در هر دوره‌اى ‌مى‌توان چنين شاعرنمايانى را ديد. اما طبق تجربه‌ تمام دوره‌هاى‌ تاريخ، چنين افرادى خيلى ‌زود به فراموشى سپرده خواهند شد.

آدرس مطلب: http://www.ibna.ir/vdcb8zbs.rhbg9piuur.html

خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)

keh — Fri, 02 Oct 2009 19:27:18 GMT

نقدی بر یک نقد! به قلم: فرهادکریمی

چندی پیش شاهد انتشار کتاب جدید علی الفتی با نام (( هوای هرات )) بودیم. کتابی با تیراژ 1000 جلد که حسین فاضلی مدیر نشر (( بوتیمار مشهد )) آنرا انتشار داد.

مثل همیشه و دیگر آثار الفتی بحث ها در رابطه با این اثر جریان گرفت و آقای لطیف عمران پور منتقدِ! همیشگی آثار الفتی نقدی بر این کتاب بر روی سایت بلوط قرار داد که بعد از خواندن آن لازم شد نقدی بر این نقد داشته باشم. اما قبل از هر چیز اعلام می کنم که علی الفتی یکی از دوستان خوب اینجانب بوده و این مطلب سنگ الفتی بر سینه کوبیدن و ... نیست و خودِ الفتی نیز با نوشتن این مطلب کاملن مخالف بود اما خاموش نشستن نیز گناه است.

وقتی تیتر (( نقدی بر هوای هرات )) را بر روی مطلب آقای عمران پور دیدم فکر می کردم کتاب کاملن کارشناسی شده و مطلب نوشته شده است اما هر چه به خواندن ادامه دادم بیشتر مطمئن شدم که عمران پور یا کتاب را کامل نخوانده و این نقد را عجله عجله و سفارشی نوشته و یا کتاب را خوانده و آن را درک نکرده اما برای خالی نبودن عریضه و بنا بر عادت همیشگی اش این مطلب را نوشته و فرصتی دیگر برای پیچیدن به پَر و پای الفتی پیدا کرده است. البته عمران پور بنا بر عادت همیشگی ابتدا در مسائل شخصی یکی دو شاعر دیگر هم دخالت کرده و مطالبی مثل (( کباده کش جشنواره های مناسبتی و رجز خوان تفسیر و تأویل متن متفاوت و ... )) به آنها پرانده و این یکی از مواردی است که مشخص می کند منتقد بیش از آنکه دغدغه ی ادبیات داشته باشد دنبال درگیری های شخصی و ... است.

کجایی رولان بارت که مرگ مولف ات را بعد از سالها هنوز نفهمیده اند!

جناب عمران پور بیشتر مجموعه داستان (( از روایت دوربین روسی )) را بررسی کرده و آن هم به شکلی احساسی و غیر استناد و اصلن این نقد هیچ ربطی به هوای هرات ندارد و با فاکتورهای اولیه ی نقد هماهنگ نیست. نقدی بسیار خام و متعلق به شخصی جا مانده از همه چیز!

اصولن هر کتابی که انتشار می یابد تلفیقی است از مجموعه شعرهای یک شاعر که از دید خواننده در سه رده ی اشعار ضعیف، متوسط و قوی دسته بندی می شوند و البته این هم کاملن سلیقه ای است اما اصول صحیح یک نقد این است که سِره و ناسِره با هم بررسی و ارزیابی شوند. من نمی دانم چرا عمران پور این عادتِ بدِ همیشه نیمه ی خالی لیوان دیدن را کنار نمی گذارد و کمی از لحاظ روانشناسی روی خودش کار نمی کند؟ من هم با بعضی از شعرهای این کتاب موافق نیستم اما نباید فراموش کرد که آثار الفتی بر ادبیات کرمانشاه تاثیر داشته و بی انصافی است اگر نام الفتی را از لیست بسیار اندکِ شاعران جریان دار شعر کرمانشاه حذف کنیم. کتاب های الفتی جریان دوم شعر کرمانشاه را راه انداخت و نباید فراموش کرد که این جریان سازی ها هزینه هایی هم دارد. بسیاری از مجله های تخصصی ادبیات ایران اشعار الفتی را با افتخار چاپ می کنند و این الفتی را به عنوان یک شاعر کشوری معرفی می کند.

عمران پور در جایی از نقدش نوشته: ((... واصلا كاري به كارهاي محلي (‌كردي ) شاعر ندارم كه اگر دستم مي رسيد راه او را سد مي كردم كه مرد اين چه كاري است براي كدام مخاطب ؟ نكند شاعر ما فكر مي كند كه هنوز : (‌(‌مردم بالادست ، چه صفايي دارند ))

من به ایشان می گویم آخر مرد حسابی این چه حرفی است که می زنی؟ به جای این که از اشعار زلال این مجموعه لذت ببری دوباره شروع می کنی به وجب کردن نیمه ی خالی لیوان! خدمت شما عرض می کنم که تنها کتابی که در استان مورد توجه پیر و جوان و ... قرار گرفت (( گرمه شین الفتی )) بود و چاپ سریع دوم آن هم گواهِ صفای مردم بالا دست!

ایشان در جایی دیگر از نقدشان عرض کرده اند: ((شاعر بي زمان ِ ما ... )) اتفاقن الفتی یکی از شاعران پیشروی است که بیشتر از هر کسی شعر زمان را درک کرده و ذهنیات خود را با آن هماهنگ کرده است و همین آثارش بینانگر خوبی برای این قضیه است. ایشان نمی دانند شعر منطقه تغییر کرده و درک این تغییر کار هر کسی نیست. به عنوان مثال همان مجموعه داستان (( به روایت دوربین روسی )) که مجموعه ای است از داستان های مدرن که حاصل خلاقیت شاعری است که این بار در قالب داستان ذهن خوانندگان را به مُخاطره می اندازد و با زبانی اروتیک و تعلیق های معنایی منطقی چالشی از نوع داستان پیش روی خواننده قرار می دهد. در اشعارش نیز به همین شیوه عمل می کند. زبان شعری الفتی میان تخیل و واقعیت و هستی و مرگ در نوسان است که در آن گاه همه چیز در یک راستا در حرکت اند و گاه می بینیم به یکباره همه چیز به هم می ریزد و آن هم دوباره در یک راستا. که جناب منتقد از آن به اشتباه (( بازی های کلامی و در سطح ماندن )) یاد می کند که البته این افاضات بیانگر بی اطلاعی منتقد از جریان های شعری امروز است. مگر همین نقد ایشان جزء بازی زبانی چیزی دیگر هم در خود دارد؟

شعر الفتی محدودیت پذیر نیست و الفتی هم نمی تواند شاعری مُعلق باشد. او با ایجاد رابطه ای دیالکتیک در صحنه سازی ها و داشتن کُنشی متقابل میان سطرها و رفتار با اشیاء پیرامونش اجرایی خاص از شعر به نمایش می گذارد که گاه از تک صدایی و گاه از چند صدایی بهره می گیرد. ضمن اینکه شعر در تعلیق صورت می پذیرد و تلاش هر شاعری در رسیدن به همین تعلیق است.

ایشان در نقدشان از سرک کشیدن شاعر به گذشته و حال و ... سخن رانده اند. مگر نه اینکه هر متن و شعری از حیات نویسنده اش هر چند هم اندک بهره ای می جوید و جهان متنی مولف را به همراه می کشد؟ جهانِ متنی الفتی جهانی است که از گذشته با خودش به حال آورده اما جهانی تازه و مدرن شده انگار که مولف همین حالا در آن حاضر است. جهانی سیّال و در حال گُذر. جهانی که بازی های زبانی در آن بر خلافِ دیدگاه منتقد در سطح حرکت نمی کند و زبان درونی شده ی آن رمزآمیزی خاصی هم دارد.

در آخر من از آقای عمران پور درخواستی دارم و آن این است که تا حالا هر کتابی در کرمانشاه منتشر شده ایشان نپسندیده اند بهتر است ایشان لطفی در حقِ شعر کرمانشاه بکنند و کتابی منتشر کنند بلکه شاعران کرمانشاه هم شعر نوشتن یاد بگیرند. من تعجب می کنم کسی که خودش جرأت انتشار یک کتاب را ندارد چرا این همه هم حرف بی ربط می زند؟

به قولی (( رودخانه ی ادبیات جاری است وهیچ خاشاکی مانع آن نخواهد شد... ))
نقد جناب عمران پور را در وبلاگ بلوک 7 به آدرس http:rakh.blogfa.com بخوانید.

keh — Wed, 23 Sep 2009 19:57:18 GMT

مقدمه:

مقاله ای که در پی می آید موخره ی کتاب (( پروژه ی یک کودتای پنهانی )) مجموعه ی شعر شاعر معاصر کُرد عراقی فرهاد شاکلی است که توسط شاعر ارجمند آقای صلاح الدین قره تپه به فارسی ترجمه شده و در اختیار خوانندگان قرار می گیرد. این مقاله خصوصن برای شاعران جوان در طی طریق شعر می تواند بسیار راهگشا باشد.

صلاح الدین قره تپه شاعر خوش فکر اسلام آبادی است که مجموعه ی شعر فارسی (( پلک که می گشایم رویای تو می گریزد )) و مجموعه ی شعر کُردی (( وه سُقانم بنوسم )) را در سال 84 منتشر نموده و مجموعه ی از اشعار لطیف هلمت را نیز ترجمه کرده که در آینده منتشر می نماید.

سطر هشتم

طرح آشكار يك كودتا

فرهادشاكلي-شاعر كرد عراقي

ترجمه:صلاح الدين قره تپه

اگرآن موقع پولي ميداشتم وديوانم راچاپ مي كردم اكنون تاريخ ادبيات كردي به گونه اي ديگر نوشته مي شد و بيشتراين بحث وبررسي هاكه امروزه درباره شعرنوين كردي نوشته ميشودچيزديگري مي گفت اماهمان بهتركه پولي نداشتم.ديواني كه مي گويم چاپ نشد(طرح يك كودتاي پنهاني)نبود ديوان ديگري بود(طرح...)رابعدهاحدود سه سال پس ازآن منتشركردم.

تابستان سال(1970)ازبسياري جهات آغاز دگرگوني وتحول بود چه دركردستان عراق وچه بخصوص براي خودم. آن موقع من دانش آموز بودم ودركلاس پنجم دبيرستان در كفري درس مي خواندم . پنج شش شعر و يك مقاله ام به كردي و عربي منتشر شده بود اولين شعرم در سال (1967)در هفته نامه (ده نگوباس –خبر)انتشار يافته بود. گمان نمي كنم نام واثر من توجهي آنچناني به خود جلب كرده باشد . دليل خاصي هم نداشت جزاينكه كفري وشاكل (وسط گرميان) تاآن موقع در نقشه فرهنگي وسياسي خيلي به چشم نمي آمدند .اما من پيش خود فكر مي كردم كار بزرگي انجام داده ام و شايسته است خواننده كرد بخوبي هر چه زودتر متوجه انديشه ونبوغ من شود وبهره ببرد پايه واساس اينكه من خود را كسي مي دانستم از آنجا ناشي مي شد كه براثر مطالعه تجربيات ديگران را تكرار و آزمايش مي كردم وگرنه آثار من چيزي بيش از آثار يك جوان كم تجربه و دلگرم نبود .

در اواخر دهه شصت بعداز آنكه بعثي ها براي دومين بار قدرت را به دست گرفتند يك جنب و جوش فرهنگي و هوشياري سياسي در عراق بوجود آمد . مجلات و كتابهاي زيادي كه در عراق ويا در خارج منتشر مي شدند به دستمان مس رسيد وبا دلگرمي بسيار آنها را مي خوانديم در ميان آنها مطالبي بود كه درباره نوگرايي و نوآوري بحث مي كرد تاثير آنها در گرايش وموضع هنري ما خود را نشان مي داد و باعث شد با ديدي ديگر به شعر بنگريم وبه نقد آثار تازه خود با چشم بازتر بپردازيم ودست خود را به آساني رو نكنيم بي گمان گاهي اوقات كار ما به به جايي مي رسيد كه گونه اي سركشي و عصيان تلقي مي شد وبرعليه همه چيز قيام مي كرديم و خود را خيلي بيشتر از آنچه بوديم تصور مي كرديم .

من با اشعار استاد گوران خيلي مانوس شده بودم . قسمت اعظم شعرهايم را نيز به سبك گوران مي نوشتم . به همين خاطر هر گونه شورش و انقلابي كه از جانب من روي مي داد . مي شد گوران وسبك اورا مقصر دانست در همان وقتها بود كه شاعر بزرگ عرب عراقي بدر شاكر سياب را پيدا كردم بعداز آنهم عبدالوهاب البياتي وادونيس وچند نفر ديگر امااز همان آغاز شعر البياتي در دلم نشست شايد بخشي از آن به خاطر آن بود كه از بد شانسيش شعرهاي او همزمان با شعرهاي سياب خواندم كه بي رنگ و بو به نظر مي رسيدند پيش از آنها هم مقداري از ديوان نزار قباني خوانده بودم اگر چه مطالبش براي يك جوان بيشتر جذاب بود اما هرگز از لحاظ هنري برايم الگويي نبود كه دوست داشته باشم مثل او بنويسم .

اين چهار چوب فرهنگي هنري مرا به اين هوس انداخته بود كه به فكر محتوا و سبكي متفاوت باشم بدون آنكه نمونه اي مشخص را الگوي خود قرار دهم . مي خواستم شعري بنويسم از اخبار عاشقانه وآرزوهاي سطحي خيلي عميقتر و نشان دهنده دروني ناراحت آشفته و عصباني باشد نمي خواستم از لحاظ فرم مثل نمونه هاي مرسوم شعر كردي بنويسم . فكر مي كردم مرزميان شعري كه مي خواستم بنويسم و شعر آنها را بايد با نوع انتخاب و بكار گيري واژه بيان و نيز دوري از شعر كاملآ موزون و مقفاي سنتي مشخص كنم . معلوم است كه اين افكار به شيوه اي كه اكنون بحث مي كنم واضح روشن و آشكار نبود . زيرا از طرفي نمي دانستم راه رسيدن به سبك و محتوا كدام است واز طرف ديگر در شعر كردي نمونه اي كه بتواند جايگزين نمونه هاي قديمي بشود نبود . مي بايست با توجه به آنچه مي خواندم راهي را بر خود بيابم .

نزديكترين شخص به من كه مي توانستم از اين گونه افكار با او بحث كنم وبا هم در اين زمينه كنگاش كنيم يار همراه ارجمندم لطيف هلمت بود (هنوز لقب هلمت براي خود انتخاب نكرده بود )لطيف سه چهار سالي از من بزرگتر بود فكر كنم سال 1965 بود كه منطقه كفري تحصيلاتم را شروع كردم خيلي زود باهم آشنا و دوست شديم . مي توانم بگويم در طول چهار پنج سال لطيف ومن بيشتر اوقات باهم بسر مي برديم .

به غير از استراحت اوقات مدرسه كه حتي دقيقه اي از آن را تلف نمي كرديم بعداز ظهر و حوالي عصر نيز در بين كوچه وبازار كفري قدم مي زديم اما چگونه قدم زدني ...؟ بسيار بسيار تند و با عجله مي رفتيم و مي آمديم . جاهايي بود تا عصر چهار پنج بار از آنجا مي گذشتيم دريك شهر كوچك همه خيابان و كوچه هايش به اندازه يك قدم زني دو ساعته بيشتر نيست . بحث ما بحث شعر وادب بود . از جبران تا منفلوطي و طه حسين . از مم و زين ترجمه شيخ بوتي تا كامران مكري و محمد ديب . از ميخائيل نعيمه تالور كارونمي دانم از كجا تا كجا ... چيزهايي اينگونه عجيب و غريب به فكرمان مي رسيد كه اگر آن موقع ضبطشان مي كرديم مطمئنا منبع مهم درك افكار و انديشه ها براي جوانان مي شد . لطيف گاهي اوقات ناپديد مي شد براي سركشي اقوامش در كركوك يا جايي ديگر مي رفت . اما خيلي طول نمي كشيد و دوباره پيدايش مي شد .

مي توان گفت درآن سالها آنچه من ولطيف مي خوانديم درست مثل هم بود . هر آنچه او به دستش مي رسيد به من مي داد تا بخوانم ومن نيز همچنين بغيراز آنچه كه از اين طرف و آن طرف براي ما مي آمد مشغول خواندن كتابهاي كتابخانه عمومي كفري شده بوديم . هر آنچه كه مي خوانديم بعدآ درباره اش صحبت مي كرديم وهر كدام از ما مطابق نظر و فكر خود آنرا مي پذيرفت . هر آنچه مي نوشتيم براي همديگر مي خوانديم . اين همراهي و همنشيني باعث شده بود كه نظرات و مواضع هنري ما خيلي به هم نزديك شود بي گمان اوقات بر سر بعضي مسائل با هم كنار نمي آمديم و در گير مي شديم بدون آنكه اين مسئله بربرادري و همراهي ما تآثير منفي بر جا بگذارد .

شماره هاي قديمي مجله لبناني (الشعر ) بخصوص شماره 69 مجله (الشعر ) ويژه شعراي نوگراي عرب عراق و بعضي از ديوانهاي ادونيس و نازك الملائكه و صلاح عبدالصبور و فيتوري ديگر شاعران عرب بود و از آنها مهمتر ديوانهاي شاعران فلسطيني از آثاري بودند كه باعث تكان دادن فكر ما شدند وما را واداشتند تا به گونه اي ديگر در مورد شعر وادبيات بيانديشيم . در همان سال تعدادي منبع خوب درباره شاعران رمانتيك انگليسي وجنبش سورئاليستها خواندم . از لحاظ نوشتن بار ديگر به ترديد فراوان افتاده بودم .بايد چگونه بنويسم ؟! سبك شعري كه قبلآ به آن عادت داشتم تركيبي بود از رمانتيسم اشعار گوران و اندوهي كه در بعضي از شعرهاي سياب بود واين با سن و تجربه وانديشه من جور در نمي آمد . مي بايست به گونه اي ديگر احساس طغيانگر و عصباني خود را ابراز كنم . آنچه كه اكنون مي گويم يادآورچها رچوب كلي افكار آن موقع من است وگر نه باور نمي كنم هيچ شاعري در آن سن و سال بتواند اينقدر به روشني درباره تغيير سبك ادبي خود فكر كند و براي آن نقشه بكشد . آثار سالهاي (1967-1970 )من بدرستي نشانگري هنر مندانه برترديد آن وقتهاست . در سال (1970) منظره گروهي كه بعدها به (گروه كفري ) شناخته شد كم كم خود را نمايان ساخت اما به خاطر اينكه از لحاظ حضور فيزيكي بخشي از چهار چوب فرهنگي و ادبي آن موقع كردستان نبوديم وهنوز هم از محدوده آن منطقه بيرون نرفته بوديم لذا نمي خواستيم خود را مانند يك گروه خاص نشان دهيم براستي فكرش را هم نمي كرديم .

در ابتداي تابستان سال 1970 هلمت ديوان خداو شهر كوچك مارا چاپ كرد و جهش بزرگ و مهمي در شعر كردي ايجاد نمود . نقد ادبي كردي در آنجا نبود كه بتواند جايگاه آثاري اينگونه را در مسير شعر كردي مشخص نمايند و زواياي هنرمندانه اش را به خواننده كرد بشناساند . لطيف هلمت هم مثل من دراين ترديد ادبي و هنري مي زيست و مي خواست راهي تازه براي نشان دادن درون آشفته و طغيانگرش بيابد . پيش از آن او نيز شعر به سبك گوران مي نوشت اما كفه اندوه هميشه در شعر آن سالهايش مي چربيد . اين هم از آنجا ناشي مي شد كه او تراژدي دردناك مرگ مادرش رابه چشم خود ديده بود . در بعضي اشعارش نيز بحث مي كرد . اما فكر مي كنم عشق او هم مثل من بيشتر خيالي بود . چونكه مي دانم هر دوي ما آنقدر شجاع نبوديم كه به راستي بتوانيم نه از عشق كه حتي با دختري صحبت كنيم .

لطيف نه فقط با ديوان شعرش بلكه با گفتارو رفتارش پديده اي تازه براي فرهنگ كردي بود . يكبار رفته بود بغداد روزنامه (هاوكاري – همكاري ) با او مصاحبه اي كرده بود . در آنجا حرفهاي عجيبي زده بود كه براي اكثر نويسندگان آن دوره غير معمولي به نظر مي رسيد . فكر و انديشه راديكال او طوري بود كه خواننده يا شنونده ناچار مي شد يك موضع مشخص را انتخاب كند : همراه بااو يا بر عليه او . او خيلي گوش نمي داد آنچه كه مي گويد تا چه اندازه آگاهانه است يا چه اندازه با منطق جور در مي آيد گاهي اوقات فقط دوست داشت چيزي بگويد كه ديگران را عصباني كند اما باز هم دوستش مي داشتند چونكه پاكدل و راستگو بود .

چه در ديوان خدا و شهر كوچك لطيف هلمت وچه در ديوان چاپ نشده من بعدها هم (طرح يك كودتاي پنهاني )نشانه هاي آن سير تحول و جهش به طور واضح مشخص و نمايان بود . اگر چه ما از لحاظ تئو ري هيچ سند و مدركي را پي ريزي نكرده بوديم ولي با آثارمان راهي را گشوده بوديم كه راه تحول و نوگرايي در شعر كردي بود . در (خدا و شهر كوچك ما ) چندين نقد ادبي و شعر مي خوانيد كه نمونه با ارزش نوگرايي در فرم و محتواي شعر كردي است . لطيف در آن شعرها بسيار شجاعانه وبا جرآت در ابزارهاي بنيادين ومهم شعر (زبان و تصوير شعري )دست برده بود : از لحاظ فرم هم بعضي از آن شعرها شروع و سر نخي محكم براي ظهور پديده شعر سپيد منثور هستند . سه شعر از مجموعه (طرح ....) من كه اكنون هم آنها را اشعاري موفق مي دانم : گم شدن در ميان كلمه – مردن شاهزاده و زندان و خيابان شب :در سال 1969 نوشته شدند . (برفهاي امشب )ممكن است قبل از سال 1969 هم نوشته شده باشد . اما در سال 1969 به عربي ترجمه ودر روزنامه (النور ) انتشار يافت . شعر (مردن شاهزاده )در اوايل سال 1970 در روزنامه (هاوكاري – همكاري ) منتشر شد و شعر (گم شدن در ميان كلمه ) نيز در شماره يكم روانگه سال 1971 بخشي از آن اشعار تازه ما (لطيف و من ) قبل از سال 1970 نوشته شده بود . نه تا آن وقت و نه حتي سه چهار سال بعداز آن هيچ شاعر كردي بعداز گوران از لحاظ زبان و متافور و محتوا و تجربه تازه اي مثل ما ننوشته بود . شعري كه از مكتب شعري گوران خود را جدا كرده باشد .

تآسيس اتحاديه نويسندگان كرد و گروه توده روشنفكران كرد و انتشار( همكاري) و (بامداد ) و (دفتر كردي ) باعث شده بود كه اكثر نويسندگان و روشنفكران كرد در اطراف آن دستگاهها و مطبوعات گرد هم آيند . مركز بسيار مهم در زمينه فرهنگ كردي شهر بغداد بود همان وقتها بود كه چند نويسنده و شاعر كرد اعلاميه اي را انتشار دادند . وبه سبب به كارگيري كلمه (روانگه – ديدگاه )در عنوان اعلاميه شان از آن پس به گروه ديدگاه شناخته شدند . آن بيانيه بيشتر به يك سند رفورم اجتماعي و سياسي شباهت داشت تا يك طرح راديكال ادبي . نويسندگان ديدگاه بر خلاف ما تجربه خوبي در كار سياسي داشتند آشنايي و ارتباطشان با سياستمداران و زمامداران كرد و غير كرد و دستگاههاي ادبي و فرهنگي هم محكم و استوار بود . همگي نيز سنآ از ما بزرگتر بودند . اما از لحاظ درك هنري و نو گرايي و نوآوري بازهم بر خلاف ما نا آگاه و بي سواد بودند . تنها يك نفر بينشان بود كه غير از كردي زباني ديگر را به خوبي مي دانست .

فكر مي كنم آخرين ماه تابستان بود هنوز مدرسه ها باز نشده بود . رفته بودم بغداد مي خواستم براي معالجه چشم پيش چشم پزشك بروم همچنين مي خواستم به محفل فرهنگي ادبي سر بزنم و راهي بيابم براي چاپ يك مجموعه شعر . نخستين كسي كه از نويسندگان بغداد ديدم عبداله عباس بود . بعداز آن هم جلال ميرزا كريم احمد محمد اسماعيل محمد بدري محمود زامدار و چندنفر ديگر هم از شعراي عرب هم فاضل عزاوي را ديدم . جلال ميرزا كريم از كنگره اتحاديه نويسندگان جوان و ديدگاه برايم بحث مي كرد . مي خواست من نيز حمايت كنم و خود يكي از آنها بدانم . در واقع اين چيزها براي من خيلي مهم نبود . مهم آن بود كه بتوانم يك ديوان شعر چاپ كنم . اما نه راه و روش كسب مجوز چاپ از دستگاه سانسور مي دانستم و نه پولي هم براي چاپ داشتم فكر مي كردم شايد اتحاديه نويسندگان يا عده خاصي در اين باره كمكم كنند . ولي خيلي زود فهميدم كه امكان ندارد . جلال ميرزا كريم گفت : (ديوانت را جا بگذار من مجوزش را از دستگاه سانسور مي گيرم ) من هم پيش او جا گذاشتم .

در آن سفر به استاد علاء الدين سجادي هم در مسجد خودش نزديك ميدان سر مي زدم . من او را به عنوان نويسنده و عالمي دورادور مي شناختم . مي دانستم او نيز خانواده مارا مي شناسد . در مورد ديواني كه آورده بودم و مي خواستم چاپ كنم برايش صحبت كردم . گفت ديوان خودت ؟! در سؤالش روي كلمه (خودت )تآكيد كرد . گاهي كه اكنون آن ملاقات را به خاطر مي آورم به خودم خنده ام مي گيرد . استاد آنقدر گرانقدر و بزرگوار بود كه نگذاشت من احساس كنم در حضورش حرف عجيبي زده ام .

ديواني كه مي خواستم چاپ كنم اسمش را گذاشته بودم (نه ء....خيابانها زخمي اند )اكنون خوب به خاطر ندارم اما فكر مي كنم حدود (25-30 ) قطعه شعر در آن بود . تعدادي شان بعدآدر كتاب (طرح )چاپ شدند قسمت زيادي هم هرگز منتشر نشد . چهار پنج تايي هم در مجلات و روزنامه ها منتشر شده بودند . از لحاظ سبك و محتوا هم همانگونه كه قبلآ گفتم تر كيبي بود از شعرهايي كه سبك گوران نوشته بودند وآنهايي هم كه بعدآ به شيوه جديد بودند و تعدادي هم سبك سورئاليست . بيست و هشت سال بعد از آن كه اولين مجموعه شعرم به زبان سوئدي منتشر شد (مرواريدي در ژرفاي تيره رؤيا ) در سه قطعه از شعرهاي آن مو قع در آن بود .

يك منتقد سوئدي نوشته بود كه تآثير مكتب سمبوليزم در آن اشعار مشخص است . لارش بيكستروم شاعر و منتقد سو ئدي ترجمه كرده در مقدمه اي كه براي مجموعه مي گويد : (شاعر در شعرهاي آغازين شبيه شعر سورئاليسم فرانسه تغييراتي در شعر رسمي ايجاد كرده است . سفر به كفري بازگشتم و هميشه منتظر بودم خبري از جلال ميرزا كريم برسد اما هيچ خبري نشد .

در بهار سال 1971 نخستين شماره ديدگاه منتشر شد (گم شدن در ميان كلمه ) من در آن بود . معلوم شد جلال بدون مشورت با من آنرا انتخاب كرده بود اين كار اگر چه از آن جهت مناسب بود كه يك نمونه شعر مدرن به خواننده كرد ارائه مي كرد واز بسياري جهات هم از آثار نويسندگان ديدگاه خود را نشان مي داد اين دردسررا هم برايم درست كرد كه بسياري فكر مي كردند من يا ما هم همراه و همفكر ديدگاه هست . جداي از آن اصلآ موضع گيري براي ما آسان نبود عده ايكه سنت گرا بودند به ديدگاه حمله مي كردند و منظورشان آن بود كه هر گونه نو آوري و نوگرايي ادبي را از بين ببرند در مقابل آنها ماهم ناچار بوديم از ديدگاه دفاع كنيم چون از هر گونه نوگرايي دفاع مي كرديم اكثر اوقات هم خيلي زحمت داشت اين قضيه را روشن كنيم كه ما نوآوري را لازم و ضروري مي دانستيم اما ديدگاه به عنوان نمونه حقيقي نوگرايي و نو آوري معرفي نمي كنيم براي گروهي كه مخالف هر گونه نوگرايي بودند ديدگاه وما فرقي نداشتيم خدارا هم خوش نمي آيد كه مخالف همه آنها باشيم آنها هم به خاطر خودمان هم بخاطر ديدگاه با ما مقابله مي كردند .

ما در واقع نه در آغاز ونه بعدها هيچ نيازي به جبهه گيري بر عليه گروه ديدگاه نداشتيم اما مي خواستيم حق تفكيك نداشته باشيم و آنها اين را درك كنند كه فقط خودشان نماينده نوگرايي را فقط آنها شروع نكرده اند اين ناسازگاري باعث شده بود كه ما خيلي به همديگر نزديك شويم لطيف و من اول به هم نزديك بوديم كم كم همه ما اطراف نويسنده ارزشمند مرحوم لطيف حامد (1974-1940) جمع شديم يكي از اقوام من به نام احمد آن موقع در كركوك درس مي خواند و لطيف حامد را مي شناخت يكي دو نفر هم پيدا شدند .

در اين ناسازگاري نويسندگان ديدگاه موفقتر بودند آنها به همه دستگاههاي تبليغاتي دستيابي داشتند وبه آساني مي توانستند كار خود را پيش ببرند وسدراه آثار ما بشوند آنها دوست و فاميل متملقين دوروبر خود رادرروزنامه ها و مجلات به كار گمارده بودند . اگر چه اكثر آنها افرادي بي ارزش و نا اهل بودند ونه آن موقع ونه حالا هم به جايي نرسيدند نه يكي ونه دوبار بلكه دهها بار اتفاق افتاده كه آثار مارادر كشوي ميزهاي خود پنهان كرده و نگذاشتند انتشار يابند يا درراه چاپخانه (گمشان كرده اند !) آنها ارتباطشان با احزاب سياسي هم برقرار بود اكنون گمان اين هم مي رود كه دستگاه پليس مخفي عراق مستقيم يا غير مستقيم از آنها حمايت مي كرد براي ايجاد نا آرامي در كردستان ونيز ايجاد اخلال و چند دستگي به تازگي توافقنامه يازده آزار (ماه مارس ) راباهم امضاء كرده بودند آنها خصوصآ از احساس پست و دون قومي گري (قبيله گرايي ) بهره مي بردند با وجود اينها بازهم ما صداي خودرا به گوش مردم مي رسانديم .

نويسندگان ديدگاه بعداز اعلاميه شان در طول دو سه شماره آنتولوگ (ديدگاه ) را منتشر كردند آثار مندرج در آنها به تمامي از خوشان نبود چيزهايي كه آنها مي نوشتند بخصوص شعرهاشان به هيچ وجه با لاف و گزاف نو آوري و نوگراييشان جور در نمي آمد آنها شعار نوگرايي سر مي دادند بي آنكه پايه و اساسي تئوريك و فكري وجود داشته باشد براي آنچه مي گفتند و مدعي آن بودند . در هر سه شماره (ديدگاه ) حتي يك مقاله تحقيقي انتشار نيافت كه به خواننده كرد بگويد شناسنامهنوگرايي آنها كدام است ؟ .

براي آن برادرها خيلي مهم بود از جنبه سياسي اجتماعي به سبب ديدگاه راه و رسم و جايگاهي براي خود دست وپا كنند به همين خاطر بود كه به جاي تلاش براي فهميدن و درك بهتر هنر را مشغول مسائل سياسي و اجتماعي كردند . يكي از كارهاي مهمي كه به آن افتخار مي كردند سوزاندن روبند وچادر زن كرد و اعلاميه (قلمهاي شجاع ) و مقابله با روحاني كرد بود چنان كه گويي پيشرفت و پسرفت به آن پارچه ها بستگي داشت . (موضع دختران دانش آموز دبيرستاني و دانشگاهي فرانسه و تركيه و آلمان اكنون درست برخلاف آن رابه ما مي قبولاند ) . همچنين آرزوي بزرگ آنها اين بود كه به مركز قدرت سياسي به هر شكل ممكن نزديك شوند . انجمن 1974 يك عضو بازرسي فرستاد كه آنرا به دست بارزاني برساند ولي هرگز نرسيد نتيجه آن سياست گرايي آن شد كه اكثر نويسندگان ديدگاه هر كدام سرازيك حزب در آوردند : اتحاديه ميهني كردستان – حزب كمونيست : قياده مركزي اتحاديه تروتسكي و حزب بعث عراق . لطيف هلمت چه خوب پي برده بود وقتي كه گفته بود : ديدگاه يك تخم مرغ گنديده اي بود و هيچي به دنيا نياورد .

اوايل تابستان 1971 در كركوك بوديم براي يك كار تحقيقي به كالورياي ششم دبيرستان رفته بودم . پس از اتمام تحقيق از آنجا يكراست رفتم بغداد اين بارهم باعده اي ديگر از نويسندگان آشنا شدم مي خواستم دست نوشته ديوانم رااز جلال ميرزا كريم پس بگيرم مي گفت : سانسور اجازه انتشارش نداده و اكنون آنرا به كارداني ديگر سپرده است . پس از چندي فهميدم كه آن هم دروغ بوده و فقط مي خواسته اند آنرا عقب بياندازند تا منتشرش نكنم . وگرنه دستگاه سانسور آن موقع سد راه هيچ اثر كردي نمي شد بخصوص اگر شعر مي بود نمي دانم جلال ميرزا كريم خودش در اين دردسر دست داشت يا نه چونكه تا آنجايي كه من او را مي شناسم آدمي بددل و حيله گر نبود . اتحاديه نويسندگان خود را براي كنگره سالانه آماده مي كرد . تا در ماه تموز در گلاله برگزار شود . محمود زامدار گفت : وقتي كه زمان برگزار اش مشخص شد خبرت مي كنم بيا فورآ به اين فكر افتادم كه بايد لطيف و من در آن كنگره شركت كنيم و حتمآ يك بيانيه ادبي هم منتشر كنيم .

برگشتم و منتظر ماندم كه محمود از زمان كنگره اطلاعم دهد در آن هنگام من نوشته اي را آماده كردم كه پايه و اساس يك بيانيه ادبي مي شد براي آن موقع برگزاري كنگره منتشرش كنيم بعداز دو سه هفته نامه محمود آمد . نوشته بود كنگره در چهارده تموز در هولير برگزار مي شود . يك دو روز قبل از آن خودم را به كركوك رساندم ورفتم خانه استاد لطيف ملهمت هم آنجا بود تادير وقت نشستيم و بحثهاي ما بيشتر بر سر دين و فكر و فلسفه بود . نيمه هاي شب لطيف ومن رفتيم پشت بام براي خوابيدن در آنجا قانعش كردم كه بايد بيانه اي منتشر كنيم ونيز گفتم كه بگذار لطيف حامد با خبر نشود . چونكه مي دانستم او خوشش نمي آيد و ممكن است كه نگذارد اين كار را انجام بدهيم . هلمت اين فكر را خيلي پسنديد . متن بيانيه را نشانش دادم . يكي دو واژه اش را از اين ور آن ور عوض كرديم دوباره قرار گذاشتيم با دستخط 30-40 نسخه از روي آن بنويسيم وبا خود به هولير ببريم . اين همان بيانيه اي بود كه به نام (ديوانگان دقت موضع طرح ) منتشر كرديم .

كنگره فرصت خوبي براي ما بود براي آنكه بخش اعظمي از نويسندگان و روشنفكران كرد را بشناسيم وما را بشناسند . در آنجا (بيانيه ديوانگان ) را منتشر كرديم . همه آنرا خواندند . شب هنگام اعضاء كنگره در خانه اي گرد هم آمدند . از هر سويي لطيف هلمت ومن را صدا كردند . محمود زامدار هم بود و شده بود برادر بزرگترمان – اكثر اوقات همراهمان مي امد . مي رفتيم پيش هر گروهي مي نشستيم و بعد پا مي شديم مي رفتيم به گروهي ديگر سر مي زديم . عده اي از آنها بحثهاي مارا نمي فهميدند واز كار ما متعجب بودند . در ميان همه آنها كساني كه بيشتر وبا احترام از ما استقبال كردند چهار پنج نفر بودند كه دور از بقيه دور ميزي نشسته بودند پيش پاي ما بلند شدند وصندلي براي ما گذاشتند و مي خواستند بصورت جدي با ما حرف بزنند و بفهمند ما چه مي گوييم و مي خواهيم چه بگوييم . آنها استادان احمد هردي – فردين علي امين (1933-1991 ) .ع.ع. شبنم و احسان فؤاد بودند يادم اگر كس ديگر هم با آنها بود در آن همنشيني رفاقتي گرم با استاد فريدون پيدا كرديم . وتا آن موقعي كه در كردستان ودر عراق زندگي كرد ميان ما دوستي و برادري بود . استاد احمد هردي راهم بعدها (1974-1975 ) در چومان دوايات ديدم . اكنون هم كه در لندن زندگي مي كند (خدا زندگي و عمرش را دراز كند ) به آشنايي و دوستي اش مي بالم .*

گروه ديدگاه در آنجا هم دوباره شروع به پنهانكاري كردند سد راه شركت (در كنگره )من بشوند . به اين بهانه كه من عضو نيستم دربرنامه ها نيز شاخه هولير و شاخه سليمانيه يك شب را برايشان در نظر گرفته بودند با اين همه حتي يك قضيه هم به شاخه كركوك روا نديده بودند ماهم شروع كرديم . يوسف زنگنه هم باما بود طبانچه اي نيز بهمراه داشت همه به او تكيه كرده بوديم . كرد مي گويد تهديد نيمي از مردي است به ناچار حدود 1الي 5/1 ساعت به ما وقت دادند بيانيه ادبي ما نيز در هيچ روزنامه و مجله اي انتشار نيافت و همچنان به صورت دست نوشته باقي ماند .

پاييز همان سال وقتي كه به دانشگاه رفتم ودر بخش كردي پذيرفته شدم بزودي با گروه نويسندگان و روشن فكران كرد بغداد قاطي شدم . در دانشگاه يك وعده جوان خون گرم و فرهنگ دوست بودند كه خيلي به هم نزديك شديم و كلي از آنها هم طرفدار ديدگاه نبود از آنها بعدها شاعر و استادهاي خوبي شدند . در خارج از دانشگاه هم اتحاديه نويسندگان گروه روشن فكري دستگاهها كاري و اداره خواندن كردي مجمع دانش و روزنامه فكر جديد از جاهايي بودند ما به آنجاها سر مي زديم و دوستان و آشنايان را مي ديدم ناسازگاري ميان سنت گرايان و نويسندگان جوان در اكثر زمينه ها آشكار بود اما باز هم از جنبه اجتماعي و اتحاد همه دوست بودند به خصوص ناسازگاري و جدايي سياسي هم باعث جداييشان ازيكديگر نمي شد در اينجا نزديكترين همراهم انور قادر محمد بود اوهم در بخش كردي درس مي خواند و دو سال از من ارشدتر بود تلاش ادبي وهنري فرهنگي خيلي زيادبود شاعران و نويسندگان جوان در اكثر آن زمينه ها خودنمايي بزرگ ادبي كه خويشاوند ي نويسندگان جوان را به هم مرتبط ساخت جشنواره ادبي جوانان بود بهار سال 1973 به مدت 3 روز (8-7)كنگاشهاي ادبي را ارائه داديم وعده بسياري آماده شده بودند كنكاشها (تحقيقها ) در مرتبه ارزشمند و خوبي بودند و گفت و گوي گرم و پرمحتوا رابه خود مشغول كرده بود .

بعداز يكي دو سال شاخه گروه هنر و ادبيات كردي بغداد راه اندازي شد . نيروي محرك انجام اين كار رفيق چالاك (1923-1973 ) بود رفيق چالاك سردي و گرمي روزگار زياد ديده بود تلخي زياد چشيده بود افراد بسياري بودند كه از او خوششان نمي آمد معلوم بود كه اوهم در مقابل اكثر دستگاهها و گروهها داغ بزرگي دردل داشت چون كه از آنان رنج ديده بود با جوانان خيلي دوست بود . مي خواست با پشتيباني ما جنبش فرهنگي بزرگي بوجود آورد از طرفي براي زنده كردن افتخارات هنري قديم خودواز طرفي براي ايستادن در برابر گروههاي سياسي موجود ما خيلي به آن ناسازگاري ها گوش نمي داديم وپيش ما مهمتر آن بود كارخوبي انجام بگيرد اگر چه رفيق چالاك طرح وبرنامه هاي زيادي در دل داشت تا آنها راانجام دهد اما وقتي خوب به او توجه ميكردي شبيه اجاقي بود كه آرام آرام فروكش مي كرد و به دشواري گرمي و نوري در آن مانده بود براي ما كه تازه اورا مي شناختيم براستي آن بخاطر بيماري نبود رفيق چالاك نمونه يك هنرمند بد شانس بد بخت بود كه چرخهاي سياست اورادرهم شكسته بود .

زندگي در بغداد از لحاظ اقتصادي براي من آسان نبود وقتي كه من سال اول دانشگاه بودم برادرم امجد سال چهارم بود بعداز اتمام درس هم سربازي مي رفت اين درس خواندن ماهم براي پدرم زحمت بسيار داشت امامن به شيويه زندگي فقيرانه عادت كرده بودم وبه هيچ چيز گوش نمي دادم گاهي اوقات مي شد كه ساعتها پياده روي كردم به خاطر آنكه پولي خرج نكنم بهترين وعده غذايي من در بيرون يا نان و شربت سر خيابان رشيد بود يا فوگه (فلافل ) دوستانم نيز همگي ازاين زندگي سخت من بااطلاع بودند كسي نبود تلاش بكند و كاريبرايم پيدا كندمي دانستم كساني هستند همچون دار و دسته روانگه كه نمي خواهند به هيچ شكلي دست من برسد به و مجلات كردي . در حالي كه در كمال تعجب مي ديدم بسيار اشخاص بي بهره و نادان وبه آساني در روزنامه و مجلات كردي ودر راديوي كردي جايگير شدند وكاري بدست مي آوردند در بهار 1973 رفيق صابر در روزنامه (بيري نوي – فكرجديد )كاري مثل گزينش گر برايم پيدا كردآن موقع من عضو حزب توده ماركسيست لنينيست كردستان بودم . از آنها سؤال كردم گفتند اشكالي ندارد انجام بده اما در حقيقت مناز ته دل از كار خوشم نيامد چونكه خيلي ضدحزب كمونيست عراق و اتحاديه صوفيت بودم بعداز پنج شش ماهي در هفته نامه در روزنامه( برادري – برايتي ) كاري به من دادند .

در بغدادخيلي چيزها رادر مجلات و روزنامه ها منتشر كردم خيلي خوب هم مطالعه مي كردم كم كم زبان انگليسي را هم فرا مي گرفتم به مركز فرهنگي انگلستان هم سر مي زدم براي خواندن روزنامه و مجله و كتابهاي انگليسي كتابخانه مركزي دانشگاه بغداد هم خيلي غني بود از دوستان ورفقاهم كتابهاي خوبي به دستم مي افتاد و مطالعه مي كردم دوست روشنفكرم جوانمرگ شهيد كريم احمد (استاد گاندي ) از ابتداي شاعريم پشتيباني معنوي براي من بود در سال 1968 (شعر – همراه بينواي من ) به عربي ترجمه ودر (النور )منتشر كرده بود در مقدمه اي كه بر شعرم نوشته بود از من به عنوان نماينده گوران ياد كرده بود در آن سالهايي كه در بغداد بود شعر ديگر هم از من به عربي ترجمه كرد كه در مجله (الهدف ) منتشر شد براي من آن سالهايي زيبا نوشته بود استاد تجربيات سياسي خوبي داشت بسيارمطالعه مي كرد و روشنفكري پر طرفدار بود معلوم بود تجربه تلخ زندگي كردي اورادچار يك نوع تيره بيني (ديدگاه بدبينانه ) كرده بود كه بر تمام زندگيش اثر گذاشته بود در آن زمان من زباني بسيار پيچيده به كار مي گرفتم و سمبل هم براي من ابزار مهمي در شيوه بيان و انتقال آن بود . گاهي اوقات هم تصويري بسيار آبستراكت درست مي شد كه براي فهميدن آن بايد خواننده بيشتر از شعر معمول و مرسوم كردي خود را با آن درگير وخسته مي كرد اين شيوه بيان از طرف بخش اعظمي از نويسندگان محكوم به آن مي شد كه مهم است و كسي آن را نمي فهمد . سر چشمه اين محكوم كردن به غير از نا آگاهي از هنر فهم سطحي و كم عمق و بي مايه بود كه طرفداران رئاليسم سوساليستي دربين مردم رواج داده بو . بعضي از آنها براستي مي خواستند باورهاي كهنه ژدائونيسم و استالينيسم بر سر نويسنده و روشنفكر كرد بقبولاند .

درسال دوم دانشگاه مي خواستم هر طور كه شده مجموعه شعري چاپ كنم اما پول نداشتم دستگاههاي فرهنگي هم كمكي نمي كردند يكبار اين بحث را گفتم به استاد فلك الدين كاكه اي كه نويسنده روزنامه (التافي ) بود او گفت من چيزي در اين باره مي نويسم . در روز نويسنده كرد كه 8/2/1973 بود مقاله زيبايي به نام (ابوپرشنگ ) نوشت اما آن هم بر كسي اثر نگذاشت (تآثيري نداشت ) پدرم مي دانست كه خيلي دوست دارم ديواني چاپ كنم نامه اي براي مردي از ولايت خودمان نوشت وگفت برايش ببر تا 50 دينار به تو قرض بدهد او هم مردانه 50 دينار به من داد من هم هيچ حرفي نزدم دست نويس ديوانم را كه پيشتر به دستگاه سانسور براي اخذ مجوز داده بودم زمان زيادي چشم انتظار بودم خبري نشد دو سه بار آنها مراجعه كردم تا به ناچار اسم شخص كارشناس را به من دادند و گفتند برو خودت از او بگير آن شخص كارمند عالي رتبه وزارت كار بود رفتم و دست نويس را پس گرفتم واو خطهاي قرمز بسياري برروي دفتر شعر و برگهاي آن كشيده بود بايد بزودي آن را مي بردم براي دستگاه سانسور تا تمام صفحاتش را مهر بزند .

قبل از آنكه بروم پيش آنها نشستم و آنچه كه خط قرمز رويش كشيده بودند را از نو در سفيدي صفحات نوشتم . شعر (آخرين برگ رشته مرواريد ) راهم به آن افزودم . بخاطر اينكه اين شعر نام (كرد فيلي )آمده بود مي دانستم مجوز انتشار به آن نمي دهند براي همين در نسخه دست نويس نبود . وقتي رفتم پيش (سانسور )يكسره تمام صفحات را مهر زد . بر طرح روي جلد هم برادر (آزاد احمد )هنرمند تابلوي زيبايي رنگي اي برايم كشيد . اما وقتي در چاپخانه به من گفتند هزينه زيادي مي برد . به ناچار همان تابلو را به صورت سياه و سفيد برايم كشيد .

اين بار افتادم دنبال يافتن چاپخانه – صاحب چاپخانه (الحوادث ) گفت : برايت چاپ مي كنم ولي بايد از پيش نصف هزينه را بدهي پول خود رابرد ودرست دوماهي دست دست مي كرد و ديوان را چاپ نكرد . تا بواسطه عزيزان (فلك الدين كاكه اي و مرحوم داراتوفيق ) پولها راازاوپس گرفتم . در آن حين همكلاسيهايم در دانشگاه وقتي فهميدند كه مي خواهم ديوان شعر چاپ كنم . در بين خودشان پولي برايم جمع كرده بودند . صاحب چاپخانه (دارالجاخط )انسان شريف تري به نظر مي رسيد اكثر روزنامه هاي كردي هم چاپخانه او چاپ مي شدند . بخاطر اين كه او پول بيشتري مي خواست و پولي هم كه من داشتم فقط هزينه چاپ 48 صفحه بصورت يكرنگ بود . به ناچاربخشي از شعرهاا كنار گذاشتم . بهر حال كار در اينجا زودتر انجام دادند . اما آنقدر عجله داشتم كه هر روزي يك سال بر من گذشت . يك شب در چاپخانه كنار دستگاه چاپ ايستاده بودم كه كناره چرخ بزرگ آن به تنه ام خورد و در نگاه مي كردم كه چاپ مي شد ...آنقدر به دستگاه نزديك شده بودم كه كناره چرخ بزرگ آن به تنه ام خورد ودر چشم بهم زدني شلوارم را از پايم كند و پاره و پوره كرد كار گرها نگران و شتابان آمدند. آنها بيشتر از من رنگشان پريده بود . خبر را به صاحب چاپخانه رسانده بودند . به كارگرها گفته بود بقيه كارها را تعطيل كنند و كار اين را تمام كنيد تا خونش گردنمان نيفتد.

بله ديوانم در ماه چهارم چاپ شد . من هم حمال و فرغوني را پيدا كردم كه هزار نسخه از(راغيبه خاتون وزيري ) برساند به منزلم در (حيدريه ). بعداز دوسه روز رفتم كركوك و سليمانيه و هولير براي انتشار و فروختنش . در اندك زمان تعداد زيادي از آن بفروش رفت . قرض برادر ثروتمند گرمياني را پرداخت كردم و كمي پول هم براي خودم ماند . در كفري اتفاق مهمي براي دوست نويسنده ام كنعان مدحت افتاده بود و نمي دانست چكار كند . در صفحه اول ديوانم نام حقيقي آن دختري كه آن موقع دوستش مي داشتم نوشته بودم و ديوانم را به او تقديم كرده بودم . او هم از اهالي كفري بود . بر زبان آوردن نام دختري در شهري مثل كفري در آن موقع كاري معمولي نبود . كنعان مدحت هم براي حفظ آبرو-نمي دانم آبروي دختر يا آبروي من ؟! نامش رادر چند نسخه اي پاك كرده بود . بعد يادش مي افتد كه من نسخه هاي اينجا را پاك كردم . دستم كه لقيه نسخه ها نمي رسد . توكل به خدا . همه را پخش مي كند در جنگ جهاني سوم اتفاق نمي افتد .

انتشار( طرح يك كودتاي پنهاني ) انعكاس خوبي داشت به گرمي از آن استقبال شد . و بحثهاي زيادي را برانگيخت . منظورم اين نيست كه بگويم همه كس آنقدر قبول داشتند را پسنديدند . در مجلات و روزنامه و هفته نامه ها نويسندگان و شاعراني مثل استاد عبداله عباس – ارسلان بايز – رفيق صابر – انور جاف – نوزاد رفعت – فاضل كريم احمد – وپيربال محمود مقالاتي درباره آن نوشتند . مقالات ارسلان بايز و فاضل كريم در جواب مقالات عبداله عباس و رفيق صابر بود. دوستي برايم تعريف مي كرد گفت كسي آمد يكدانه از ديوان را از من خريد روز بعد در جلوي چشمهايم پاره پاره اش كرد . آن دوست گفت با آن اتفاق فهميدم كه شعر اينگونه باشد . در سال (1976) رژيم عراق ليستي را براي تمامي كتابخانه ها و مدارس در تمام عراق منتشر كرده بود كه نام حدود 100 عنوان كتاب در آن بود كه آنها را ممنوع كرده بودند . يكي از آن كتابها طرح يك كودتاي پنهاني بود . سال 1998 گزيده اي از چهار مجموعه شعرم منتشر شد كه از ديوانم طرح تنها سه شعرم انتخاب كرده بودم كه به سوئدي ترجمه شود .

آن چهار سال صلح و آشتي اي كه بواسطه موافقتنامه ميان كردها و رژيم بغداد بوجود آمد . تا امروز مهمترين و پر ثمرترين حادثه تاريخ فرهنگي كرد بوده است . تحولات عظيم فرهنگ كردي در آن سالها اتفاق افتاد. نوگرايي تازه اي در شعر كردي در داستان كردي ودر موسيقي در نمايشنامه ودر نقاشي ودر روزنامه نگاري ودر همه چيز پيدا شد . در آخرين ماههاي سال (1973 ) ديگر اكثر مردم ميدانستند كه اين رؤيا به سر مي رسد و پاره مي شود . شعله فاشيسمي رژيم بعث به تمامي بالا گرفته بود جنبش كردي هم در حال فروكش بود حزب كمونيست هم به فرمان اتحاديه (سوفيه ت ) عصاي دست حزب بعث شده بود . امروز و فردا بود كه جنگ شروع شود . اكثر ما وشايد همه مان مهاجرت كرديم .

استاد احمد هردي در اوايل پائيز سال 1385 بدرود حيات گفته است .

keh — Tue, 01 Sep 2009 16:12:18 GMT

(( هوای هرات )) اثر تازه ی علی الفتی منتشر شد.

با آرزوی موفقیت برای این دوست و شاعر عزیز

برای تهیه ی کتاب در شهرستان دالاهو به انجمن ادبی (( وَاران )) تشریف بیاورید.

روزهای چهارشنبه ساعت 3 عصر اداره ی ارشاد

----------------------------------------------------------------

آثار فرهاد کریمی در جایزه ادبی ایران قابل تقدیر شناخته شد.

بنا بر اعلام دبیرخانه ی جایره ی ادبی ایران در مشهد آثار فرهاد کریمی در جایزه ادبی ایران در فهرست آثار قابل تقدیر این جایزه بزرگ قرار گرفته است.

فراخوان این جایزه تیرماه سال قبل بود و طبق گزازش دبیرخانه جایزه با استقبال زیاد شاعران و داستان نویسان جوان کشور روبرو شده است. این جایزه در دو بخش شعر و داستان برگزار شده و قرار است آثار برگزیده در بخش شعر در کتابی چاپ و آبانماه همزمان با نمایشگاه بین المللی کتاب مشهد رو نمایی شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید به آدرس سایت جایزه ی ادبی ایران مراجعه نمایید.

keh — Tue, 21 Jul 2009 15:10:18 GMT

جا زدن

کسی می آید

کسی می رود

کسی می آید را می رود

کسی می رود را می آید

من دیگر کسی که دوستـم دارد را نمی خواهد!

keh — Mon, 20 Apr 2009 12:40:18 GMT

در تو در من

در دايره‌ات دايره می‌شوم

می‌نشينم وسط وَترهايت قد می‌کشم

می‌روم پشت حرفی بين من و تو

فاصله می‌گذارم

حرف اول من:

خيس می‌کند اين آب بی آ

ب می‌شود در تو

آ می‌شود در من

در تو در من همه چيز هست جزء هيچ

ريشه زده در دايره‌ات

حرفی که تويی

وَتری که منم

در حرف آخر تو:

keh — Wed, 18 Mar 2009 07:10:13 GMT

۸۸ مبارک

مرگ ماهی ها در تنگ کوچک مبارک

امیدوارم سال ۸۸ سال شعر باشد

keh — Sun, 22 Feb 2009 13:31:34 GMT

شاملو و دغدغه‌ی انسان فرهاد کريمی

تعهد و متعهد بودن يکی از پارامترهايي است که شاعريت يک شاعر را به اثبات می‌رساند. همواره ماندگارترين شاعران به طور خاص و هنرمندان به طور عام در دلِ مردم متعهد‌ترين آنان بوده‌اند. اصالت چيزی نيست که بتوان به راحتی از آن گذشت. با نگاهی به ادبيات جهان می‌بينيم که راز ماندگاری لورکا ترانه‌هايي است که برای کولی‌ها سروده است. و در ادبيات خودمان و در شعر امروز احمد شاملو يکی از مفاخر ادبيات ايران را همه به عنوان شاعری با وجدان بيدار و دارای اصالتی اصيل می‌شناسيم. شاعری که در شعرش هيچگاه از خودش و برای خودش نگفت و نسرود بلکه همواره با مردم و برای مردم بود.

اگر چه چند سالی از مرگ اين شاعر گرانقدر و بزرگ می‌گذرد اما ندای آزادی و داد انسان‌های مظلوم را که او فرياد کشيد همچنان پرده‌ی گوش زمانه‌ی بيدادگر را می‌درد. شاعری که وجدان ناآرام و روح زخم‌خورده‌ی خود را به لذت و رشوت اهل دنيا نيالود. او بيانات آکنده از قهر و مهر انبياء را با زبان گيرا و فاخر ادبی خود در گوش زمانه فرو کرد و نفرت و انزجار خود را از تقسيمات سياه و سفيد، پادشاه و گدا، و والی و رعيت بی‌پرده بيان کرد. در شعر شاملو همه‌ی مردم برادر و برابرند، هيچ کس از ديگری برتر و يا پايين‌تر نيست.

شاملو زيستن، آزادی، برابری، ثروت و تمام نعمات خداوندی را حقِ همه‌ی انسانها دانسته که بايد همه از اين حقوق ذينفع باشند. او جدا از اشعار خود حتی در ترجمه‌هايش از آثار ديگر ادبای جهان همواره اين فکر را با خود به يدک می‌کشيد و هيچگاه حقيقت را فدای مصلحت نکرد. به طور مثال در قطعه‌ای که از لنگستون هيوز نامی‌ترين شاعر سياهپوست آمريکايي ترجمه کرده ـ و در پايان می‌آيد ـ باز روح تفکر او را آزاد و عدالت‌مدار می‌بينيم.

احمد شاملو در شعرهايش همواره فرياد می‌کشد، فرياد از دست تاريکی، از خدواندان خوف‌انگيز، از ظلمت و ... و به دنبال روشنی و چراغ آواره‌ی کوچه‌ها و خيابانها و کهکشانها.

در تمام شب چراغی نيست/ در تمام شهر/ نيست يک فرياد./ ای خدواندانِ خوف‌انگيز شب پيمان ظلمت دوست!/ تا نه من فانوس شيطان را بياويزم/ در رواق هر شکنجه‌گاه پنهانی اين فردوس ظلم آيين/ ... 1

و يا

چراغی به دستم، چراغی در برابرم/ من به جنگ سياهی می‌روم/ گهواره‌‌های خستگی/ از کشاکش رفت و آمدها/ باز ايستاده‌اند،/ و خورشيدی از اعماق/ کهکشانهای خاکستر شده را/ روشن می‌کند/... 2

شاملو در شعری با نام افق روشن سراسر از انسانیت و برادری می‌گوید. در این شعر او آرزومند است دیگر روی درهای خانه‌ها قفلی نباشد و منتظر روزی است که معنای هر سخن دوست داشتن و مهربانی است:

روزی ما دوباره کبوترهایمان را پیدا خواهیم کرد/ و مهربانی دست زیبایی را خواهد گرفت/ روزی که کمترین سرود بوسه است/ و هر انسان/ برای هر انسان/ برادریست/ روزی که دیگر درهای خانه‌هاشان را نمی‌بندند/ قفل افسانه‌یست/ و قلب برای زندگی/ ... 3

اين‌ها نمونه‌هايي از فريادهای شاملوست. شاملو حتی با صراحت در گفتگوهای خود بيان می‌کند که انسان در هيچ جای دنيا به آنچه که بايد دست پيدا نکرده و اين تضييع حقوق ملت‌ها را به قدرت‌های حاکم بر آنها نسبت می‌دهد که مردم عامی را به عنوان عمله‌هايي در خدمت خود دارند تا کاخ‌های با شکوه آنها را هر چه زيباتر کنند و خودشان شب و روز از زخم‌های تيغ آپاراتيد (( تبعيض‌نژادی )) بر خود بپيچند.

کسی که با شعر شاملو آشنایی دارد تصویری که غایبانه از او در ذهن می‌سازد مردی است باشکوه، با زندگی دریاوار، رفتاری جذاب و تاثیرگذار که چهره‌ای دارد جدی، با نگاهی عصیانگر، صدایی حماسی، داوری‌های صریح و بی‌پروا، دلی عاشق و سری اندیشناکِ فردا. شاملو نمونه‌ی برتر و مثال‌زدنی وضعیت تراژدی نسل ماست. نسل تاریخی آرمانگرا که از عنصر مشروطیت در عرصه‌ی جامعه ظاهر شد. و تا همین دو دهه، حضوری پویا داشته است. نسلی که مبارزه‌اش را در آغاز با (( قانون‌خواهی )) شروع کرد و از دهه‌ی بیست برای (( آزادی )) مبارزه کرد و بعد به خاطر مبارزه با ستم‌سالاری جنگید و پس از تجربه‌های انقلابی دوباره به (( قانون‌روایی )) می‌اندیشید. 4

شاملو در کنار کار ادبی کار فرهنگی را نیز ادامه داده و با ادبیات همسو کرده است. همان اعتراض‌های او در جهت همسو بودن با ملت خود نمونه‌های بارزی بر فرهنگی بودن شاملوست. او در کتاب‌هایی که برای آیدا می‌سراید هر چیزی جزء عشق را نفرین می‌کند. شاملو همواره به فتح فردا امیدوار بود و با نگاه‌های طنزاندیش علیه وضع موجود و علیه فقر و ظلمت موجودیت خود را اعلام می‌کند. به طوری که او را شاعر انسان‌گرای عدالت‌جو می‌نامند.

شاملو در شعری تبعیض‌نژادی و تحقیر انسانها را به خاطر رنگو توهمات به فریاد می‌کشد:

غوغا بر سر چیست؟/ بی‌رنگان رنگیان را به برده‌گی می‌خوانند/ می‌گویند: به شهادت صریح سندی عتیق/ نیم‌روزی در زمان‌های از یاد رفته/ بازماندگان طوفان بزرگ را بر عرشه‌ی کشتی/ به نمایش شرم‌گاه پدر مشرک‌مان/ از خنده بی‌تاب کردید/ حالیا عارفانه به کیفر خویش تن در دهید/ 5

حساسیت‌های او در برابر مسائل اجتماعی و سیاسی همواره در شعر او منعکس است. شاملو اشعار عامیانه‌ای نیز دارد. او حتی در این اشعار عامیانه‌اش نیز به دنبال تثبیت دغدغه‌های اجتماعی و مردم‌مدارش می‌باشد.. سوابق فعالیت‌های شاعرانه‌ی شاملو (( آرمان شهری )) می‌سازد که نام این آرمان‌شهر (( شهر مردم )) است. او در شعرهای عامیانه‌ای همانند بارون، قصه‌ی دخترای دریا و مردی که لب نداشت، از جامعه‌ی دلگیر خویش سخن می‌گوید. 6

او خود صراحتاً اعلام می‌کند که شعر (( پریا )) را برای اجتماع نوشته است: (( شعر پریا را به سفارش اجتماع نوشتم که با کودتای 1332 لطمه‌ی نومیدانه‌ی شدیدی خورده بود به آن نیاز داشا و من که در متن جامعه بودم آن نیاز را درک کردم و به آن پاسخ گفتم... )) 7

شاملو در این شعر آرزوهای خود را که همان دستیابی به آزادی مردم و بریدن زنجیرهای بردگی است، با لحنی عامیانه و تیز بیان کرده است. این همه اصرار شاملو در بیشتر اشعارش از گفتنِ عدالت و محکومیت بنده‌گی و ... همه و همه نشان از تفکر والا و انسان دوستی این شاعر بزرگ دارد. (( آرمان شهر )) شاملو شهر عدالت، شهر آزادی، شهر بربری و برادری و شهر دوستی است. بی‌شک او کوشیده است جايگاه تنزل یافته‌ی انسان را توسط بعضی قدرت‌های سلطه‌طلب و برده‌محور که به درستی درک کرده، ارتقاء بخشد. شاملو از این قضیه کوتاه نمی‌آید و آنرا در یکی‌دو شعر خلاصه نمی‌کند، بلکه در شعرهای متعدد و با روایت‌های متعدد و هر بار از زاویه‌ای ظلم و ستم را رسوا می‌کند. بی‌شک ادبیات شاملو از متعهد‌ترین ادبیات‌های دنیاست.

اين است رسالت يک شاعر متعهد با نام احمد شاملو که انسانيت را همواره در آثارِ جاودانش فرياد می‌کشيد و بواسطه‌ی آثارش اين حسّ را نيز به ديگر شاعران انتقال می‌دهد. روحش شاد و یادش گرامی.

شعر لنگستون هيوز ترجمه‌ی احمد شاملو:

دارم يه جاده می‌سازم

تا ماشينا از روش رد شن

دارم يه جاده می‌سازم

ميون نخلا

تا روشنی و تمدن

از روش رد شه

دارم يه جاده می‌سازم

واسه سفيد پوسای پير و خر پول

تا با ماشينای گنده‌شون از روش رد شن و

منو اينجا قال بذارن

اينو خوب ميدونم

که يه جاده به نفع همه‌س

سفيد پوسا سوار ماشيناشون ميشن

منم سوار شدن اونارو تموشا می‌کنم

تا حالا هيچ وخ نديده‌ بودم

يکی به اين خوشکلی ماشين برونه

منم سوار شدن اونارو تموشا می‌کنم

تا حالا هيچ وخ نديده‌ بودم

يکی به اين خوشکلی ماشين برونه

آی رفيقا!

منو باشين

دارم يه جاده می‌سازم!

پانوشت:

1- برگزیده ی اشعار ؛ ص 15

2- همان ؛ ص 94

3- همان ؛ 20

4- آینه ی بامداد _ طنز و حماسه در شعر شاملو ؛ جواد مجانی ص 9 و 15

5- چنین گوید بامداد شاعر ؛ ص 62

6- چهارافسانه ی شاملو ؛ محمدحسین نوری زاد ص 27

7- همان؛ ص 41